Rennen voor je geluk

Is het je ooit wel eens opgevallen hoeveel onderzoek er wordt gedaan naar hardlopen? De ene maand gaat het erover dat ultralopers langer leven en de andere maand staat er weer in de krant dat de marathon ongezond voor je is. Deze week waren het twee berichten in de Volkskrant en Telegraaf: ‘Hardlopen toch niet zo’n probaat middel tegen depressies’ en ‘Aantal hardloopblessures blijft stijgen’ kopten de artikelen. Twee van zulke artikelen in één week, je begrijpt dat onze Rose dat niet zomaar aan zich voorbij kan laten gaan en dan vooral het stuk in de Volkskrant niet.

“Lichamelijke activiteit is veel minder effectief tegen depressie dan vaak wordt aangenomen. Het verband is zwak en er zijn grote individuele verschillen. Sommigen gaan zich na lichamelijke inspanning zelfs slechter voelen. Er is dan ook geen wetenschappelijke grond om sporten of bewegen in te voeren als therapie om depressies te behandelen of te voorkomen. Op deze stelling promoveert Nikolaos Stavrakakis vandaag aan de Rijksuniversiteit Groningen.” schrijft Margreet Vermeulen op 9 maart in de Volkskrant in haar artikel over het onderzoek van de promoverende Nikolaos Stavrakakis.

Stavrakakis deed voor zijn onderzoek drie dingen:

1. Hij volgde 2200 jongeren van hun 11e tot hun 16e levensjaar en concludeerde dat weinig beweging niet de oorzaak van een depressie hoeft te zijn en dat weinig beweging zowel de oorzaak als het gevolg kan zijn. Volgens Stavrakakis komt het gebrek van eetlust, de verminderde energie en de slapeloosheid niet door het gebrek aan beweging.

2. Hij onderzocht ook vijf jaar lang jongeren die aan wedstrijdsport doen en keek of ze door het doen van die sport een depressie konden voorkomen. Dat bleek niet zo te zijn.
3. Hij keek naar de relatie tussen lichamelijke activiteit en stemming bij zowel depressieve als niet depressieve mensen. Beide groepen hadden kort na de activiteit een goed gevoel, maar dat bleef niet.

Op basis van deze drie onderzoeken concludeert Stavrakakis dat er geen wetenschappelijke grond om sporten of bewegen in te voeren als therapie om depressies te behandelen of te voorkomen is.

En als ik dat lees, zakt mijn broek tot op mijn enkels af…

 

Beweging

Bij Stoere Vrouwen Sporten geloven wij heilig in de kracht van beweging. We zien het als een middel om dingen te bewerkstelligen en zijn al regelmatig getuige geweest op het levensveranderende effect wat sport en beweging kan hebben. Wij en bijna al onze lezeressen hebben dat ervaren en precies om die reden schrijven wij er ook zo graag over. Wij willen niets liever dan zoveel mogelijk mensen aanzetten wat meer te gaan bewegen, want wij zien beweging niet als een middel om een sixpack te krijgen, maar om fysiek en mentaal balans te vinden en zodoende sterker te worden. Precies om die reden schrijven we over onze beleving van sport, maar ook over het effect van sport op onze levens. Dat doen we in de vorm van het verhaal van Jeanine die zich met haar racefiets uit haar eetstoornis heeft gefietst. Maar ook mijn verhaal over hoe ik een sterkere en zelfverzekerde vrouw ben geworden en sport heb gebruikt als middel is zo’n voorbeeld. En anders dat van Kitty wel. Zij is rond haar veertigste pas begonnen met sporten en ontdekte een hele nieuwe kant van zichzelf.

 

Effecten van beweging

Beweging heeft een direct effect op zowel het lichaam als de geest. Zo verminderd het o.a. stress en spanning. In ons lichaam zijn er continue allemaal verschillende processen gaande. Onze hormonen spelen daar een grote rol in. Het hormoon wat direct te maken heeft met stress heet Cortisol. Van oudsher was dit hormoon van groot belang om in leven te blijven. Het zorgt er namelijk voor dat ons hele lichaam klaarwakker is en maximaal functioneert. Het is het hormoon wat ervoor zorgde dat we tijdens stressvolle situaties konden vechten of vluchten. Het zorgt ervoor dat onze hartslag omhoog gaat, bloed sneller rondgepompt wordt en onze spieren meer suiker opnemen. Erg nuttig als je oog in oog staat met een hongerige tijger. Minder nuttig in onze huidige maatschappij waarin de grootste dreiging is dat onze wifi eruit ligt. Veel mensen ervaren stress en spanning en door te bewegen verlaag je de Cortisolspiegel in je lichaam.

Door te bewegen herstel je de balans en kan je ontspannen, dit gaat op voor een gezond mens, maar ook voor zieke mensen. Bij een lichte depressie, een burnout of angststoornis kan het herstellen van de balans middels beweging al een oplossing zijn. Natuurlijk wordt er dan ook wel gekeken naar de oorzaak van het probleem, maar de balans is weer terug. En het oplossen van een probleem gaat stukken makkelijker vanuit balans.

Toch moet het niet te licht opgevat worden of heel zwart wit bekeken worden. Het is echt niet zo dat je je uit iedere psychische stoornis kunt rennen, maar beweging en het effect daarvan blijkt zeker bij de helft van de patiënten een positief effect te hebben. En een deel van de patiënten kan zelfs door de inzet van beweging zonder medicijnen behandelt worden. Hierdoor hoeven ze geen chemische middelen in hun lichaam te stoppen én hebben ze geen last van de bijwerkingen die medicijnen hebben. Wist je bijvoorbeeld dat je door sommige antidepressiva aankomt in gewicht of geen zin meer hebt in seks? En dat het voor veel mensen moeilijk en eng is de medicijnen na verloop van tijd weer af te bouwen? En wist je dat een pilletje maar voor een tijdelijke oplossing zorgt, terwijl een blijvende verandering in je gedrag en het bewust leren inzetten van beweging tijdens spanning of andere momenten van disbalans de rest van je leven kan werken?

 

Anita wordt opgenomen

Beweging en de inzet daarvan in de zorg liggen keer op keer weer onder vuur. Een goed voorbeeld hiervan is dat Running Therapy nog steeds niet vergoed wordt door verzekeringen en dat men maar discussies blijft voeren over het effect ervan. Het onderzoek van Stavrakakis laat dat maar weer mooi zien en ik vind dat vreemd. Hebben de verzekeraars en behandelaars dan zo’n beperkte visie? Zijn ze heel behouden en conservatief? En sluiten ze daarom elke nieuwe vorm van therapie maar uit? Of beschermen ze de patiënt en willen ze alleen behandeling met bewezen effectieve therapieën? Dat weet ik niet, wel weet ik dat mij gisteren op tv iets vreemds opviel.

Sinds enkele weken is er een nieuw programma van Anita Witzier op tv: ‘Anita wordt opgenomen’ heet het. Een leuke serie waarin je ziet hoe ze in gesprek is met de patiënten van twee klinieken. De ene is De Meregaard in Almere en de ander De Rembrandthof in Hilversum. Anita gaat met een leuke manier met de patiënten om en maakt grapjes met ze over hun stoornis, maar heeft ook eerlijke gesprekken en schuwt het niet om spannende vragen te stellen.

In deze serie zie je hoe de patiënten binnenkomen, werp je een blik in de isoleer, leer je de verhalen van de patiënten kennen en kijk je mee met een aantal van de therapieën in de kliniek. Zo zie je de creatieve therapie en de muziektherapie. Hierbij zie je de patiënten met een kleurplaat en wordt ze gevraagd niet te veel te kletsen en vooral lekker te tekenen. Bij beide therapieën wordt door Anita gevraagd naar het nut ervan. Wat blijkt het is voor de patiënten een manier om te ontspannen, om even niet met hun problemen bezig te zijn en om uiting te geven aan hun gevoel.

 

Running Therapy

En wat ik nu zo gek vind, is dat Running Therapy keer op keer weer onderzocht wordt, steeds maar weggezet wordt als het experimentele kindje van de psychiatrische zorg. Het door sommigen zelfs wordt verguisd, maar dat we het wel al sinds de jaren zeventig met een gladgestreken gezicht logisch vinden dat psychiatrische patiënten als therapie zitten te knutselen en trommelen.

Ik denk dat al deze onderzoeken en negatieve oordelen over Running Therapy en de inzet van beweging weinig te maken hebben met het welbevinden van de patiënt, maar meer een weerspiegeling is van de persoonlijke weerstand tegen beweging. En ik vraag me oprecht af hoe lang we het nog laten gebeuren dat een chemische behandeling in de psychische zorg de voorkeur krijgt over beweging. Eigenlijk vind ik dat we de patiënten hiermee te kort doen.

Rose Mentink

Journalist – auteur ‘De 100 opmerkelijkste nederlanders in 100 x Tour’ – founder stoerevrouwensporten.nl – hersteld anorexiapatient – 3 depressies – sporter

Hardloopschoenen

Rose

Editor in chief en founder van Stoere Vrouwen Sporten. Rose schreef voor bladen als Fiets magazine, Grinta!, Fietssport en de Flair, Ze merkte dat ze het aanbod voor actieve vrouwen matig vond. Meestal gaat dat over slank zijn en afvallen. Voor Rose is een actief leven zoveel meer. Daarom begon ze deze site. Samen met haar team is het haar missie om zoveel mogelijk vrouwen te helpen vreugde, balans en activiteit in hun leven te brengen. Rose fietst, rent, kookt, schrijft en geniet.

7 Comments
  1. Helemaal mee eens. Als je met een blessure bij een arts komt die zelf tegen hardlopen is adviseert hij rust. Anderen helpen zsm weer op de been. Zo is het ook met onderzoekers en journalisten.

  2. Ik proef hier toch een beetje: “voor mij en voor veel hardlopers die ik ken heeft het geholpen, dus het moet toch goed zijn”. Zelf heb ik het talent en het gevoel niet voor hardlopen en ik zweer bij paardrijden en de daar bij horende omgang met paarden. Ik denk dat het advies dus veel meer zou moeten zijn: “doe wat goed voelt en wat bij je lijf past”. Ik denk dat er, vooral in de eerste maanden van het jaar, erg veel hardlopers zijn voor wie dat niet geldt. Mensen bij wie de sport (en dat is het) niet past en die het doen om een gezondheidsideaal en niet met hun hart & ziel. Ik ben ook benieuwd waar het verhaal vandaan komt dat een depressie beter wordt als je gaat hardlopen in plaats van antidepressiva. Als je je een beetje verdiept in het gebruik van antidepressiva dan kom je er achter dat veel depressies of depressieve momenten sowieso vanzelf na een tijdje weer beter gaan zonder gebruik van antidepressiva – dus ook als je niet hard gaat lopen. Daarom ben ik een tegenstander van Running therapy voor iedereen en een voorstander van “doe wat bij jou en je lijf past”.

    1. Gelukkig spreek ik daarom ook over beweging en link ik naar twee blogs over fietsen. Het is inderdaad zo dat je de sport moet vinden die bij je past.
      Je zegt: ” Ik ben ook benieuwd waar het verhaal vandaan komt dat een depressie beter wordt als je gaat hardlopen in plaats van antidepressiva.” en ik denk dat je niet helemaal begrepen hebt wat er staat. Ik zeg letterlijk: “En een deel van de patiënten kan zelfs door de inzet van beweging zonder medicijnen behandelt worden.” ofwel een deel van de patiënten hoeft door beweging geen medicatie te nemen. Vervolgens stip ik een nadeel van medicatie aan en concludeer ik dat het fijn is als mensen zonder medicatie kunnen herstellen.
      Wist je overigens dat er bij Running Therapy niet altijd gerend wordt?

      1. Hoi Rose, dank voor de reactie. Mijn reactie is misschien wat fel omdat ik de wetenschappers die zeggen dat hardlopen niet altijd even gezond is wel goed kan volgen. Mijn huis ligt aan een historische route waar recent een hardloopwedstrijd langs kwam, met verschillende afstanden, tot 10EM. Ik zag daar mensen geweldig mooi lopen (en niet alleen in de voorhoede). Mensen die er zichtbaar plezier in hadden en die er gevoel voor hadden. Ik zag ook mensen ploeteren met een vertrokken gezicht en fysiek grote moeite, zichtbaar lijdende mensen van wie je je afvraagt of ze na de finish nog net zo gezond zijn als voor de start. Voor zo ver ik weet kun je bij de plaatselijke drogist een setje kleding en schoenen kopen en je dan gewoon inschrijven voor een wedstrijd. Bij heel veel andere sporten krijg je eerst veel uitgebreider instructie en helpt een trainer of coach je bepalen hoe ver je bent. Ik vind dat de sport veel serieuzer genomen moet worden, zoals veel hardlopers gelukkig ook doen (bijv. via een trainingsclub). Ik ben dus blij met de nuchtere toon van de krant tegenover alle aanmoedigingen die er ook wel degelijk zijn.

        Voor wat de antidepressiva betreft: wat bekend is, is dat een depressieve periode in veel gevallen (niet alle) vanzelf over gaat, zelfs als je 0,0 aan je leefstijl verandert. Heeft ook te maken met de beperkte werking van antidepressiva voor het gros van de mensen. Trudy Dehue heeft daar heel veel goede en interessante dingen over gezegd & geschreven. Ik ben tot nog toe niet tegengekomen dat hardlopen of bewegen extra waarde heeft, empirisch gezien, tegenover niets doen. Vandaar dat ik vroeg waar dat idee vandaan kwam.

        Over Running therapie weet ik waarschijnlijk net zo veel als u weet over coaching met paarden 😉 Ben daar niet heel erg in ingeleid maar ik kan me goed voorstellen dat het lang niet altijd uit hardlopen bestaat om de reden die ik al noemde: niet iedereen heeft daar gevoel voor.

        Ik denk dat we het uiteindelijk prima eens zijn met elkaar: doe waar je blij van wordt! Voor de mensen voor wie hardlopen echt hun sport is, is dat natuurlijk hardlopen. Voor weer iemand anders is dat zwemmen, voetbal of paardrijden. En misschien wel breien of een volwassenenkleurplaat na een wandelingetje in het dorp.

  3. even ongepolijst, pik eruit wat je positief kunt gebruiken en zie ook de uitnodiging aan het eind:

    als ervaringsdeskundige (ooit zeer depri) en nu runningtherapeut met een eigen invulling ervan merk ik vaak dat ‘running’ in runningtherapie afstoot en verwart

    er moet een nieuwe naam komen – inderdaad hebben veel mensen er een afkeer tegen en bekritiseren ze het wat makkelijk

    dat gebeurt denk ik makkelijk zolang je running therapie associeert met zien vol te houden, eerst (op welk niveau dan ook, inspanning, weersomstandigheden) afzien en waarschijnlijk naderhand pas genieten, met dus ook de mogelijkheid van onderweg niet genieten, niet los kunnen laten, niet-volhouden, mogelijk zelfs inclusief blessure, oh jee, pas op…. allemaal redenen erbij gecreëerd om slecht over jezelf te voelen

    de associatie met lopen-bewegen-rennen TIJDENS dat lopen-bewegen-rennen-wandelen positief maken, zelf, door kleine bewuste vriendelijke, soms best vrolijke en onderhuids toch slimme aandacht…. ja, kan die associatie eens meer benadrukt worden? hoe zoal maak je er TIJDENS dat l-b-etc. iets van dat goed voelt, beter voelt, makkelijker voelt, verrassend makkelijker dan je dacht? hoe kun je er zelf anders in gaan staan? (zie de link met anders in dingen gaan staan t.a.v. dingen die tegenzitten in het leven)

    het doel laat ik in Strandlopers zijn: niet running en km en afstand en snelheid, maar op gang komen en blijven door vriendelijk je lijf te verkennen, voelen, aansturen, in beweging krijgen en laten zijn, merken dat ie het nog best doet, dat het goed en vertrouwd voelt als middel om je omgeving en het leven te verkennen, zodra je ook een beetje scholing qua lopen en houding en ademhaling toelaat, het gaat erom dat je vriendelijk bewust beweegt, je lichaam en adem als vertrouwde basis gaan herontdekken, van daaruit een begin van een besef/vertrouwen tonen/krijgen dat ook je omgeving en het leven het waard zijn om te verkennen, opnieuw te verkennen, opnieuw te bezien, vanzelf van meerdere kanten, bewust loop ik ook van de paden af

    meer dan enkel buiten bewegen, niet per se runnen, rennen, hollen als doel op zich

    heerlijk idee, dat lopen-rennen-bewegen-joggen-wandelen een middel zijn om de omgeving te verkennen: we waren ooit allemaal jager-verzamelaar! daar zijn we voor ontworpen

    ipv dat cortisolverhaal en adrenaline en trots over sportprestatie (ieder op zijn niveau) benadruk ik graag het element ‘kunnen kiezen hoe je erin gaat staan, voortaan, herontdek en besef meer vrijheid, kleine nuances in bewegen kunnen al een groot effect hebben op je gestel, lichamelijk en geestelijk – maar besef die nuances dan ook, merk hoe laagdrempelig toepasbaar ze kunnen zijn – het is een stadium voorbij mindfulness: awareness

    het begint met vriendelijk contact maken met je eigen lichaam, speels slim kalm in contact met je omgeving, elementen, mensen, adem, uitwisseling

    ergo:
    – kan er een andere naam voor runningtherapie komen
    – loop een keer mee in Den Haag, dan voel je wat ik bedoel (en de Schotse Hooglanders hier hebben nu kleintjes, ga mee jagen 🙂

  4. Maak je niet al te druk over wetenschappelijk onderzoek. Dat is vaak overgewaardeerd, loopt hopeloos achter en gaat het uiteindelijk niet om de persoonlijke ervaring van iemand?
    Nee, Running Therapie als hoofdbehandeling, daar geloof ik niet in (zelf jarenlang in de Ggz gewerkt). Maar ik geloof zeker dat het een heel positief effect heeft op het welbevinden van iemand, je komt letterlijk en figuurlijk in beweging en de focus verlegt zich naar iets anders. Hoe dat precies zit en werkt, who cares. Als het effect voor jou maar positief is.

    Wat mij wel een beetje tegenzit is dat het altijd over hardlopen gaat. Zelf word ik niet zo blij van hardlopen omdat dit nu eenmaal mijn ding niet is. Te recht toe en recht aan. Dans is meer mijn ding, omdat je middels dans niet alleen stevig in beweging komt (en dan bedoel ik ballet en moderne dans), maar ook omdat je je emoties door beweging op muziek kan uiten zonder te hoeven praten.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.