Vrouwelijke hormonen en sport

Gisteren schreven we een stukje over PMS en sport. Sommige vrouwen merken in meer of mindere mate dat hun hormonen effect hebben op hun sportprestaties. Het verhaal dat het meeste opduikt als je naar de effecten van hormonen op sportprestaties zoekt, is dat van Leontien van Moorsel. Zij reed beter tijdens haar menstruatie was haar argument. Omdat vrouwelijke hormonen één van de meest onderbelichte onderwerpen is binnen de sportjournalistiek duiken wij deze week in PMS, hormonen en de beoefening van sport. Vandaag vroegen wij Margriet de Beus, huisarts in opleiding en fanatiek sportster naar het antwoord op de vraag: hormonen en sport, hoe zit dat nou?

Beïnvloedt de menstruatiecyclus je sportprestatie?

Bij vrouwelijke sporters zijn er twee vragen rondom de menstruatie van belang. Enerzijds is het de vraag in hoeverre de menstruatie en de cyclus de sportprestatie beïnvloedt. Anderzijds is de vraag hoe de lichamelijke arbeid invloed heeft op de menstruele cyclus. Deze keer aandacht voor het eerste punt; de invloed van de menstruele cyclus op sport. Leontien van Moorsel plande wedstrijden in tijdens haar menstruatie. Ze zou naar eigen zeggen optimaal presteren als zij ongesteld was. Andere vrouwen geven aan dat zij een week voordat ze ongesteld moeten worden vermoeide en slappe spieren hebben. Om de invloed van de menstruele cyclus duidelijk te maken, zal ik kort uit leggen hoe de cyclus in elkaar zit en hoe de geslachtshormonen oestrogeen en progesteron variëren in deze fases.

endometriose_endo-illustratie-pag_13 (1)

De menstruatiecyclus

De cyclus begint met de menstruatie; dag 1 is het moment dat je ongesteld wordt. In deze menstruele fase wordt de binnenbekleding van de baarmoeder (baarmoederslijmvlies) uitgestoten. Hierbij is de oestrogeenspiegel relatief laag. Hierna volgt de proliferatie fase, waarin het baarmoederslijmvlies weer wordt opgebouwd en in de eierstokken komen eicellen tot rijping (follikels). Het lichaam maakt zich in deze fase klaar voor de bevruchting. Hierbij stijgt het oestrogeengehalte. Op het moment dat er een eisprong is, zakt de oestrogeenspiegel. Indien er geen bevruchting plaatsvindt, zal de gesprongen follikel progesteron produceren in de zogenaamde luteale fase.

De invloed van hormonen op je sportprestatie

In de verschillende fasen zijn er dus verschillende concentratie van hormonen (oestrogeen en progesteron) aanwezig. Hoe de verhouding van deze hormonen de sportprestatie beïnvloedt, is per individu verschillend. Er zijn verscheidene studies op dit gebied uitgevoerd bij zwemsters, hardloopsters en wielrensters maar de uitkomsten zijn tegenstrijdig. Er is dus hier geen duidelijkheid over.

Wat weten we dan wel over de verschillende fases van de menstruele cyclus? Oestrogeen blijkt een gunstig effect te hebben op de stofwisseling van suikers, oftewel het koolhydraat metabolisme. Progesteron heeft daarentegen juist een afbrekend (katabool) effect op eiwit. Tijdens sporten, met name bij langere (duur)trainingen, zijn suikers en de suikervoorraad essentieel voor de energietoevoer. Eiwitten zijn onmisbaar voor de spieropbouw en dus je herstel van een training.

Slechter herstel tijdens menstruatie

Kortom, in de menstruele en proliferatie fase is de stofwisseling van suikers efficiënter en in de luteale fase worden eiwitten sneller afgebroken. Voor een sportende vrouw houdt dit in dat je in de week voor je menstruatie minder goed hersteld van een training en meer spierpijn kan hebben. Voor vrouwen die hier last van hebben zouden dus meer eiwitten kunnen consumeren. 20 gram eiwit vlak na de training en 20 gram eiwit voor het slapen gaan kan dan een uitkomst bieden. Je kunt dit met behulp van eiwit shakes bereiken, maar 200 gram kwark of 600 ml melk is al voldoende.

Als je meer last heb van vermoeidheid en depressieve gevoelens in de week voor de menstruatie en deze je dagelijkse bezigheden zoals sporten beïnvloeden, dan zou er sprake kunnen zijn van het premenstrueel syndroom. Dit komt bij gemiddeld 1,5 per 1000 vrouwen voor. Het syndroom wordt gekenmerkt door klachten ten gevolge van hormoonwisselingen. Herken je jezelf hierin, bespreek dit eens met je huisarts. Er zijn verschillende behandelingen voor deze aandoening, van anticonceptie (oftewel de pil of spiraal) tot antidepressiva. Meer informatie over premenstrueel syndroom vind je hier.

Samengevat is er dus geen wetenschappelijke onderbouwing waarom wielrenster Leontien van Moorsel beter presteerde tijdens haar menstruatie. Het zou een mentale kwestie geweest kunnen zijn. Mogelijk voelde zij tijdens de menstruele fase (bij verhoging van oestrogeen en verlaging van progesteron) een verbetering van haar stofwisseling na een periode van afbraak van eiwitten tijdens de luteale fase (hoog progesteron gehalte).

Meer informatie over vrouw en sport? Lees dan bijvoorbeeld ons artikel over sporten in de overgang, lees wat je als sportvrouw moet weten over lichaam of hoe je met rommelende hormonen je figuur behoudt

Rose

Editor in chief en founder van Stoere Vrouwen Sporten. Rose schreef voor bladen als Fiets magazine, Grinta!, Fietssport en de Flair, Ze merkte dat ze het aanbod voor sportieve vrouwen wat matig vond. Meestal gaat dat over slank zijn en afvallen. Voor Rose is sport zoveel meer, dat ze besloot haar eigen magazine te beginnen. Online met de naam Stoere Vrouwen Sporten. Rose fietst, rent en traint momenteel voor de 100 meter sprint.

1 Comment
  1. Goed artikel 🙂 Ik sport veel en heb tijdens deze periode, dus ongeveer een week voor mijn ongesteldheid, last van stemmingswisselingen, heb meer pijn dan anders en ben erg prikkelbaar. Hier een paar voedingstips die helpen: maca-poeder, hennepzaadjes, saffraanthee (gula java) en kefirmelk verlichten deze maandelijkse terugkerende problemen. Bij mij werkt het in ieder geval!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.